MARiA DOLORES AGiRRE

Maria Dolores Agirre Aizpuru (Errezil, 1903 ­ Donostia, 1997). Herriko eskolan ikasi zuen sei urtetik hamabi urtera bitartean. Hamalau urte bete zituenean Donostiara jo zuen maistra ikasketak egitera eta Gizpuzkoako hiriburuan egin zuen habia, betiko, ezkondu ere Donostian egin zen eta. Euskara irakasten, antzerkigintzan, itzultzen eta irratian jardun zuen joan den mendearen erdi alderaz gero, garaiko giro abertzalean murgil eginik.

        Maistra ikasketak egin zituen lehen emakumeetarik izan zen Maria Dolores Agirre. Haren ondoan ziren Julene Azpeitia, Elbira Zipitria, Katalina Elizegi... Euskarazko eskolak ematen hasi zen etxean eta Antonio Agirre kontsula, Inazio Usandizaga, Karlos Santamaria, Migel Castells eta beste zenbait lagun izan zituen ikasle. Ondoren Euskal Izkera ta Iztunde Ikastola izenekoan jardun zuen ikasle, irakasle baino lehen, Toribio Altzaga, Abelino Barriola eta besterekin batera. Etxean eta Iztunde Ikastolan ez ezik, Ateneoan, Alargunen Klubean, Emakumeen Kultur Etxean eta abarretan eman zituen euskarazko eskolak.

        Iztunde Ikastolan zela, Toribio Altzagaren ikasle eta laguntzaile jardun zuen Maria Dolores Agirrek eta hura 1941ean hil zenean, errezildarrak segitu zion lanari, 1973an erretiratu zen arte. Bertako idazleen lanak (Toribio Altzaga, Abelino Barriola, Antonio Maria Labaien, Agustin Anabitarte...) eta besterenak itzuli eta antzeztu zituzten (Garcia Lorca, Buero Vallejo, Pio Baroja, Rabindranath Tagore...).

        Irratigintzan ere ari izan zen Maria Dolores Agirre, hogeita bost urtez ari ere. 1955ean hasi zen Basarri, Manuel Oñatibia, Enrike Zurutuza, Joxemari Etxebeste eta beste zenbait lagunekin. Ohitura zaharrak, sukaldaritza, eta era guztietako pasadizoak izaten zituen mintzagai Maria Doloresek Baserria izeneko programan.

        Eusko Jaurlaritzak kaleratutako «Bidegileak» bildumak ale monografikoa eskaini zion Maria Dolore Agirreri, Lurdes Auzmendik idatzia, eta bertan aurki daitezke datu ugari idazleari buruz.